44259821 (021)

9421733 (0903)

ستارخان

آموزش آکاردئون در تهران

آموزش آکاردئون در تهران

انواع ساز های سنتی ایرانی

به سایت آموزشگاه موسیقی برومند خوش آمدید!
این آموزشگاه با مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تأسیس شده و فعالیتهای این سایت تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران است

مطالب و مقالات موسیقی

آموزش کلیه ساز های کلاسیک غربی و کلاسیک اعم از ارگ ، پیانو ، پرکاشن ، ساکسیفون ، آکوردئون ، کاخن ،تومبا و... و کلیه سازهای ایرانی اعم از تار ، تنبک ، سنتور ، سه تار ، کمانچه ، دایره و ...

طرز تهيه سريش: سريش از ريشه گياهي از تيره لاله‌ها به‌دست مي‌آيد كه ريشه گياه را بعد از آسياب كردن به‌شكل پودر سريش درمي‌آورند. براي تهيه سريش، ابتدا بايد در ظرفي به‌ مقدار لازم (حدود 1/5 قاشق غذاخوري) آب بريزيم و بعد به آرامي پودر سريش را به آن اضافه كنيم و با انگشت به هم بزنيم، تا قوام يابد. چند نکته درباره تهيه سريش: 1- براي استفاده آسان، مي‌توان پودر سريش را در نمكدان ريخت. 2- معمولا پودر سريش مقداري ناخالصي دارد كه قبل از مصرف بايد آن را، به‌ وسيله الك ريز، الك كرد و از جوراب نايلوني رد كرد تا پودري كاملا نرم و خالص به ‌دست آيد. 3- در صورت لزوم، مي‌توان در مرحله نهايي به‌ مقدار 3 تا 5 درصد چسب چوب مرغوب به سريش اضافه كرد. وسايل مورد نياز براي انداختن پوست تار براي كشيدن پوست تار به وسايل زير نياز داريم: 1- ظرف آب، براي خيس كردن پوست 2- پارچه، براي خشك كردن آب اضافه پوست 3- سريش 4- كارد ميوه‌خوري، براي خالي كردن سريش‌هاي اضافه از زير پوست 5- كاتر يا وسيله مشابه، براي بريدن پوست‌هاي اضافه دهانه‌ها بعد از خشك شدن پوست

همان‌طور كه در تصوير ديده مي‌شود، قسمت كلفت‌تر پوست براي نقاره و قسمت نازك‌تر پوست براي كاسه استفاده مي‌شود. همچنين، قسمت كلفت‌تر پوستِ كاسه زير خرك قرار مي‌گيرد. پوست را بايد حدود 2 سانتي‌متر بزرگ‌تر از دور دهانه‌ها برش داد. نحوه نگهداري پوست تاريخ خريد پوست را بايد در گوشه‌اي از آن يادداشت کنيم و اگر سوراخ‌هايي در آن وجود داشت آنها راعلامت بزنيم، تا اگر سوراخ‌هاي جديد به‌وجود آمد، نحوه نگهداري پوست تصحيح شود. پوست‌ها را بايد در كيسه‌اي نخي كه بافت آن منسجم نباشد (براي تبادل هوا) نگهداري کنيم و لابه‌لاي پوست‌ها توتون بريزيم و پس از گره زدن درِ كيسه، آن را در جاي خشك و خنك نگهداري کنيم. چند نكته درباره نگهداري پوست: 1- توتون مانع از سوراخ شدن پوست‌ها و يا به‌ اصطلاح، بيدزدگي آن‌ها مي‌شود. براي اين کار بهتر است از نفتالين استفاده نشود زيرا نفتالين، در اثر تصعيد (تبديل جامد به گاز)، بوي بد و حساسيت‌زايي از خود به‌ جا مي‌گذارد، همچنين باعث چرب شدن پوست‌ها مي‌شود. 2- هر چند وقت يك‌بار، نحوه نگهداري پوست‌ها بررسي شود. 3- پوست‌ها به ‌شكل اصلي خود نگهداري و از برش آن‌ها به شکل دهانه‌ها اجتناب شود، چراكه پوست‌ها، پس از خشك شدن، تغيير اندازه مي‌دهند و كوچك‌تر مي‌شوند. 4- بعضي‌ها، براي خشك كردنِ فوريِ پوست، آن را مقابل آفتاب يا حرارت ملايم قرار مي‌دهند كه اين كار درست نيست و به پوست آسيب مي‌رساند. 5- از تا زدن پوست‌ها خودداري گردد.

انتخاب پوست مناسب پوست تار از جنس پوست بره تودلي يا بزغاله تودلي است، كه دباغ‌ها آن را در فصل پاييز و زمستان به بازار عرضه مي‌کنند. پوست بايد بدون برفك (سفيدك)، بدون چربي و يك‌دست وشيشه‌اي باشد و هنگام قرار گرفتن جلوي نور، زدگي حاصل از دباغي نادرست در آن مشاهده نشود. اخيراً پوست مثانه و دل گاو و… هم به بازار آمده است كه اين نوع پوست‌ها صدادهي بره تودلي را ندارند و براي تار فارسي (تار شيرازي) مناسب نيستند. هرچند، پوست تار آذري از جنس دل گاو است. چند نکته درباره انتخاب پوست: 1- پوست نو حتماً بايد حداقل يك‌سال بماند تا كهنه و قابل مصرف شود. 2- پوست بزغاله تودلي نسبت به رطوبت مقاوم‌تر است و براي استفاده كساني كه در جاهاي مرطوب زندگي مي‌كنند مناسب است، البته به اين شرط که با ساختمان ساز مناسبت داشته باشد. صداي پوست بزغاله از بره خشك‌تر است. 3- پوست نبايد از عرض انداخته شود (بعضي‌ها، براي دوام بيشتر، پوست را از عرض مي‌اندازند، كه اين كار در صدادهي پوست اثر منفي دارد). 4- معمولا قطر پوستِ كاسه 0/05 ميلي‌متر و نقاره 0/07 است، مگر در موارد خاص كه بنابر سليقه شخصي و يا ساختمان ساز مي‍‍‍‍توان اين قطر را تغيير داد.

اولین اثری که از سازهای شبیه سنتور به دست آمده اثری است از حجاری های دوره های آشوریان و بابلیان در 669 قبل از میلاد که نشان می دهد این ساز را به وسیله بند به گردن می آویختند. به دلیل قرار داشتن ایران در مسیر جاده ابریشم بین شرق و غرب و تغییر دائمی مرزها در شرایط کشورگشایی ها فرهنگها نیز مرتب دستخوش تحول شده و این تحول آلات موسیقی را بی نصیب نگذاشته است به طوریکه به درستی معلوم نیست سنتور ابتدا در کدام کشور مورد استفاده بوده است ولی مطمئنا ایرانیها قبل ازظهور اسلام با این ساز آشنا بودند و آن را کونار می نامیدند. به اتکا قد مت آثار کشف شده گمان این است که این ساز از قلمرو ایران به کشورهای دیگر راه یافته و نامهای مختلفی پیدا کرده است. سنتور با اندک تفاوتی در شکل ظاهر و با نام های مختلف در شرق و غرب عالم وجود دارد. این ساز را در کشور چین یان کین، در اروپای شرقی دالسی مر، در انگلستان باتر فلای ها، در آلمان و اتریش مک پر،در هندوستان سنتور، در کامبوج فی و در امریکا زیتر می نامند که هر کدام دارای وجه تشابهاتی هستند. ساز سنتور در تعدادی از جمهوری های سابق شوروی مانند ارمنستان و گرجستان نیز رایج هست. همچنین سنتورهای عراقی –هندی- مصری و ترکی که بعضی از آنها حدود 360 سیم دارند. عبدالقادر مراغه ای ساز یاطوفان را معرفی کرد که شبیه سنتور امروزی بود با این تفاوت که برای هر صدا فقط یک تار می بستند و با جابه جایی خرکها آن را کوک می کردند.. نام سنتور در اشعار منوچهری نیز آمده است: کبک ناقوس زن و شارک سنتور زن است فاخته نای زن و بربط شده تنبور زنان ابوالحسن علی بن حسین مسعودی (مرگ به سال ۳۴۶ ه.ق) گذشته نگار نامدار و نویسنده نسک مروج‌الذهب در شرح اوضاع موسیقی در زمان ساسانیان، هنگام نام بردن از سازهای متداول موسیقی ساسانی، واژه سنتور (سنطور) را ذکر می‌کند. در کتب کهن و تألیفات ابونصر فارابی و ابن سینا نیز نام سنتور چند بار ذکر شده‌است. سنتور، سازی کاملاً ایرانی است که برخی ساخت آن را به ابونصر فارابی نسبت می‌دهند که مانند بربت، ساز دیگر ایرانی بعدها به خارج برده‌شد. برخی پژوهشگران بر این باورند که سنتور در زمان‌های بسیار دور از ایران به دیگر کشورهای آسیایی رفته‌است، چنان که امروزه گونه‌های مشابه این ساز در عراق، ترکیه، سوریه، مصر، پاکستان، هند، تاجیکستان، چین، ویتنام، کره، اوکراین و دیگر کشورهای آسیای میانه و نیز در یونان نواخته می‌شود. بر پایهٔ اسناد و مدارک، نگارگری‌ها و مینیاتورهای سده‌های پیش، آنچه که ما دستوروزه به نام سنتور در اختیار داریم در واقع سنتوری است که از نزدیک به یکصد و پنجاه سال پیش (زمان قاجار) با شکل و شمایل کنونی خود در اختیار هنرمندان این مرز و بوم قرار دارد. چنان که سنتورهای محمدصادق خان (که نخستین نمونه صوتی ساز سنتور به جا مانده از دوران قاجار متعلق به وی می‌باشد)، حبیب سماع حضور و حبیب سماعی، در ابعاد، شمار خرک و چگونگی ساخت، بسیار نزدیک به سنتور دستوروزی است. بررسی دیرینه گردش و تحول ساز سنتور نشان می‌دهد که این ساز طیف گسترده‌ای از سبک‌ها و مکاتب گوناگون را در سدهٔ کنونی به خود اختصاص داده، به گونه‌ای که پس از یک بررسی اجمالی، می‌توان اذعان داشت حداقل ۱۵ سبک و مکتب گوناگون و فعال در این عرصه شهره ویژه و عام‌اند. سنتور، یا آنچنان که استاد ابوالحسن خان صبا گاه می‌نوشت: سنطور، در سال‌های پایانی عصر قاجار، سازی تقریباً فراموش شده و رو به نابودی بود. سازهای اصلی، تار، تنبک و کمانچه بودند و دوره قاجار، در واقع «عصر تار» بود. شمار کمی سنتور می‌نواختند و شمار کمتری نیز سنتور می‌ساختند و می‌آموختند.

توصیه های لازم جهت تمیز نگهداشتن تار و سه تار : _ برای تمیز کردن ساز از دستمال پارچه ای نرم بدون پرز و خشک استفاده کنید و در صورت اضطرار برای پاک کردن لکه ها از دستمال که رطوبت جزئی دارد استفاده کنید . دقت داشته باشید از به کار بردن پاک کننده هایی که مواد آن محتوی حلال هایی نظیر الکل ، تینر و مواد روغنی ( جهت جلا ) اکیداً خودداری کنید. _ از آنجا که مواد مورد استفاده در ساختار ساز از مواد طبیعی و آلی تشکیل شده است، جهت جلوگیری از آفت های حشرات و موجودات ذره بینی استفاده از مقدار بسیار اندکی از نفتالین الزامی است. _ قبل از نوازندگی دست هایتان را با آب و صابون شسته و خشک کنید . وجود چربی ، رطوبت و … انگشتان رنگ پرده ها را تغییر می دهد ، همچنین صدا دهی را مغشوش ، فرسایش و پاره شدن پرده ها و آلوده شدن روی دسته را تسریع میکند. _ بد نخواهد بود که سیم ها هر چند ماه یک بار تعویض شود.