ستارخان

  • 1397-08-20

چگونه پیانو را کوک کنیم؟ بخش دوم، آموزش پیانو، آموزشگاه پیانو، آموزش پیانو ستارخان، آموزشگاه پیانو ستارخان

یکی دیگر از چیزهایی که کوک کردن پیانو را دشوارتر می‌کند استفاده از لوپ(پیچش) سیم ها در طراحی پیانوهای مدرن است. در این طراحی، هر رشته سیم فولادی در قسمت صداهای زیر (راست) پیانو برای دو سیم استفاده می‌شود. در واقع یک سیم فولادی با پیچانده شدن به دور یک زائده فلزی به دو گوشی مختلف متصل می‌شود. این دو سیم گاهی برای یک نت و گاهی برای دو نت با نیم پرده اختلاف مورد استفاده قرار می‌گیرد. زمانی که سیم برای دو نت مجاور مورد استفاده قرار می‌گیرد به این معنا هست که هریک از دو قسمت سیم تحت کشش متفاتی از قسمت دیگر قرار دارد. از آنجاییکه هر دو قسمت سیم مستعد اعمال یک کشش ثابت هستند،‌ استفاده از سیستم لوپ و اعمال کشش‌های متفاوت به دو قسمت سیم شرایط را برای ایجاد یک کوک پیانو پایدار دشوار می‌کند.

هر سیم به دور یک زائده فلزیدر پیانو می‌چرخد و به دو گوشی متصل می‌شود

علاوه بر موانع فیزیکی، وجود برخی دشوار‌ی‌های آکوستیکی در پیانو نیز سختی فرآیند کوک کردن را دوچندان می‌کند. یونانیان باستان اولین کسانی بودند که به تناقض متداول در سازهای با کوک ثابت پی بردند. این مشکل به این صورت است که در یک اُکتاو درست (perfect) نمی‌توان تمامی فواصل ــــ‌ سوم‌ها، چهارم ها، پنجم ها، ششم ها و ... ـــ‌ــــ‌ درون آن را به شکل خالص (Pure) کوک کرد. با کمی کوچکتر کردن(narrowing) و یا بزرگتر کردن(expanding) این فواصل ــــ‌ که به اصطلاح tempering نامیده می‌شود ـــ‌ــــ‌ می‌توان آنها را درون اُکتاو جای داد. تکنسین کوک ابتدا یک temprament ـــــ‌ یک اُکتاو در مرکز پیانو که تمامی ۱۳ نت آن به دقت به تناسب سایر نتها کوک شده است ـــــ‌ ایجاد می‌کند و سپس تمامی اُکتاوهای بالا/پایین هر یک از نتهای temprament را به صورت اُکتاو خالص کوک می‌کند و با این‌کار این temprament را در تمامی اُکتاوهای پیانو کُپی می‌کند.
در واقعیت، به کار بردن عبارت «اُکتاو درست» از نظر علمی درست نیست. وقتی یک سیم ارتعاش می‌کند به غیر بسامد(فرکانس) اصلی، بسامدهای دیگری را نیز تولید می‌کند که از نظر ریاضی مضربی از بسامد اصلی سیم هستند که هارمونیک(harmonics) نامیده می‌شوند. به عنوان مثال اگر بسامد ارتعاش اصلی 100 هرتز باشد، بسامد هارمونیکهای آن به ترتیب 200, 300 , 400 و ... خواهد بود. دلیل این موضوع این است که به غیر از ارتعاش اصلی که در طول سیم رخ می‌دهد ارتعاشات دیگری نیز (در طول‌های متفاوت) همزمان با ارتعاش اصلی اتفاق می‌افتد.